QUÊ HƯƠNG TÔI

“Quê hương tôi,

Có con sông dài lả lơi..”

      Lời ca ngọt ngào đó của cố nhạc sĩ Phạm Duy đã lâu rồi đi vào long tôi, miên man ru ngủ những khi tôi thức hay trên mọi nẻo đường..

Quê tôi Hương Cần bên dòng sông Bồ quanh co uốn khúc, dịu ngọt nhưng cũng hiền hòa, song ngoằn ngoèo như chiuwsng nhân của lịch sử thăng trầm của quê tôi. Hơn sáu mươi năm cuộc đời, tôi có năm mươi năm luẩn quẩn với quê tôi.

Dòng sông nay đã đổi thay, những bờ kè, cầu mới, những lồng cá trải dài ngút ngàn….đã không còn dáng vẻ hiền hòa của thuở xa xưa.  Khi con sông còn mang nguồn nước mát đrrsn mọi nhà qua đôi thùng going. Mang nặng phù sa màu mỡ vào mùa nước lũ để tưới bón cánh đồng từ xứ Bình Nê đến Bàu Đông. Mang nguồn vi lượng trong đất phù sa Ba Châu khiến cho quýt ngọt Hương Cần nổi tiếng gần xa…

Những buổi chiều Hè sau khi tan học, cùng lũ trẻ ngâm mình trong dòng nước mát từ bến hói tre đến Bãi trâu dầm, những khi ham lội, dẫm phải phân trâu, nhưng vẫn có cảm giác êm ả, không thấy phiền vì với lũ trẻ chúng tôi, nó là con vật thân thương rất gần gũi…

Rồi chiến tranh càn lướt qua Hương cần suốt mấy mươi năm. Bao nhiêu cảnh tang thương xảy ra trong lịch sử quê nhà. Bao oán hờn căm phẫn , bao chia cắt bạn thù trong mỗi xóm làng, trong mỗi gia đình. Những đôi bạn vong niên xưa…vì chiến tranh không cùng lý tưởng , nhanh chóng trở thành huyết thù, gây ra bao cảnh đẫm lệ thương đau? Có lúc những đoàn xe tang bánh xích lội song, cượt sông sang Bàu Giang tiến vầ An Thuận. Có khi những chiếc giang thuyền neo đầu bên sông, hay cũng có lúc hang bè xác người nạn nhân chiến tranh trôi sông để bây giờ bên bờ sông làng nào cũng có miễu âm hồn thờ cúng?

Ôi! Dòng sông quê tôi là thế, có ai đã từng khóc cho một dòng sông?

              Bây giờ, trong xã hội xô bồ cạnh tranh để sống, người ta coi dòng sông như là phương tiện để mưu sinh. Phong cảnh êm đềm dìu dặt , khói lam chiều lan tỏa trên sông đâu còn nữa?

           “Tửu tứ lam giang khải,

            Hoàng thôn trục ngạn tà”..

(Dịch nghĩa)

            Quán rượu bên sông dọn,

            Hàng tre dọc bờ dài..

       Có lẽ 2 câu thơ bất hủ tả cảnh Hương Cần cách đây tram năm chục năm của nhà thơ Tuy Lý vương Miên Thẩm thời vua Tự Đức không còn cảnh đó nữa!

           "Xưa có chuyến đò sang sông,

           Nay chiếc cầu bê tông"

     Ôi! Những chuyến đò ngang, những mối tình chở sang sông! Nay là chiếc cầu liền nhịp.

Có lẽ, hằng ngày mỗi chúng ta khi đi sang sông, mấy ai nghĩ dòng sông đó, ngoài nguồn nước ngọt đậm phù sa, còn chất chứa trong long nó biết bao hình ảnh, biết bao kỷ niệm, biết bao thế hệ dòng đời lãng đãng theo sông?

      Ôi sông Bồ quê tôi!

                                                                Mùa Thu xa xứ lần 2…TNT

NGÀY HỘI HOA ANH ĐÀO Ở HOA KỲ (NATIONAL CHERRY BLOSSOMS FESTIVAL) 2018

NGÀY HỘI HOA ANH ĐÀO Ở HOA KỲ
(NATIONAL CHERRY BLOSSOMS FESTIVAL) 2018 từ 17/3 đến 15/4/2018

Lịch sử nguồn gốc Lễ Hội Hoa Anh Đào ở Hoa Kỳ (National Cherry Blossom Festival)

NGÀY HỘI HOA ANH ĐÀO Ở HOA KỲ  - Năm 2018 từ 17/3 đến 15/4/2018

    

        Lịch sử ngày Hội Hoa Anh đào Hoa kỳ (Cherry Blossom festival): Vào năm 1912, 3.000 cây hoa anh đào giống Yoshino đã được Thị trưởng Yukio Ozaki của thành phố Tokyo, Nhật bản, trao tặng cho thành phố Washington DC, khi ông đến thăm thành phố này, để ghi nhớ như một dấu hiệu cho sự bền vững và hòa bình của 2 nước. Hầu hết các cây hoa anh đào ban đầu được trồng xung quanh  hồ Tidal basin, là hồ có lối thông ra con sông Potomac, một hồ chứa nhân tạo nhỏ nằm cạnh Trung tâm Mua sắm Quốc gia. Số cây bây giờ đã tăng lên đến 3.750 cây. Ngày nay, người ta ăn mừng món quà đó và tình bạn lâu bền giữa Hoa Kỳ và Nhật Bản bằng cách tổ chức hằng năm Lễ hội Hoa anh đào (National Cherry Blossom  festival).

     Có một vài cây hoa anh đào đầu tiên được đánh dấu dọc theo hồ Tidal Basin được cho là một phần của lô trồng năm 1912 . Thật không may, lô hàng này sau này đã bị  bệnh và sâu bọ nên đã bị đốt cháy. Một số ít được lưu lại để nghiên cứu và còn lại 12 cây có thể là cây Cherry Blossom lâu đời nhất.

      Hai cây đầu tiên trồng từ  năm 1912 vẫn đang còn sống. Được trồng bởi Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ lúc đó là Helen Taft và nữ tử tước, phu nhân Iwa Chinda, vợ của Đại sứ Nhật Bản trồng vào ngày 27 tháng 3 năm 1912, bạn có thể nhìn thấy chúng dọc theo bờ bồ nước, nơi ga cuối chuyến tàu điện đường 17 (17th St SW). Có một tấm bảng nhỏ để đánh dấu cây đó.

Kể từ đó trở đi, các đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ sau đó đều có tham gia quảng bá cho lễ hội hoa anh đào này. Gần đây nhất, phu nhân Michell Obama năm 2012 tham gia trồng 1 cây ở bờ sông Potomac.

         Lễ hội hoa anh đào đầu tiên được tổ chức vào năm 1927 do các em học sinh tái hiện sự kiện trồng cây. Đến năm 1935, các nhóm dân sự tham gia tổ chức lễ hội cho đến ngày nay, nó trở thành sự kiện quốc gia. Năm 2012, kỷ niệm 100 năm lễ hội kéo dài đến 5 tuần lễ liền, là một hoạt động quảng bá rầm rộ nhất diễn ra ở Thủ đô Washington DC của Hoa Kỳ.

        Theo Cơ quan Dịch vụ Vườn quốc gia, dự kiến sẽ có hơn 1,5 triệu người  ​​sẽ đến Washington DC để tham dự Liên hoan Cherry Blossom, điều đó có nghĩa là sẽ có rất nhiều đám đông và  lượng du khách rất lớn tập trung đông đảo xung quanh National Mall. Để đến khu vực lễ hội, các bãi đậu xe gần hồ Tidal Basin rất hạn chế nên lời khuyên nên đi bằng tàu điện ngầm.

       Năm nay 2018, lễ hội sẽ khai mạc ngày 20/3 và kéo dài đến 15/4. Hằng ngày, sẽ có nhiều hoạt động được tổ chức liên quan đến lễ hội. Ngày 14/4 sẽ có cuộc diễn hành to lớn với sự tham gia cá khinh khí cầu khổng lồ, các ban nhạc Rock nổi tiếng như 98 degree, Pop country…

Chúng tôi đến Cherry Blossom ngày 31/3/2018 cũng là ngày Lễ hội Hoa Anh đào được bắt đầu từ 10h AM đến 4h30PM. Địa điểm: Khu tưởng niệm Washington - Constitution Avenue & 17th Street, NW. Đó là sự may mắn vào một ngày cuối tuần trời nắng và đẹp, nhiệt độ 53 độ F. Vượt qua quảng trường National Mall đến khu tưởng niệm G. Washington, rồi vòng quanh hồ Tidal Basin…Được ngắm hoa đào Nhật trên đất Mỹ quả là điều thú vị không thể quên được.

Buổi trưa với hang vạn người đi bộ, đi xe đạp ( có xe đạp free cho 30 phút, nếu đi quá phải trả tiền phí), xe ski, xe buýt mui trần…Không khí lễ hội càng náo nhiệt với những đoàn dân vũ, nhũng nhà bạt diễn show ca nhạc…Điểm đáng nói là những xe bán hang rong đủ loại màu sắc chỉ tập trung 1 đoạn đường ngắn (đường số 7) và cả khu vực rộng lớn đều sạch sẽ, nhiều màu sắc…

       Kỷ niệm một chuyến thăm Washington DC quả thật không thể nào quên…

Cảm nhận một chuyến đi Washington DC 3/2018.

THĂM VIỆN BẢO TÀNG HÀNG KHÔNG VŨ TRỤ HOA KỲ
(NATIONAL AIR AND SPACE MUSEUM).
Smithsonian Institution, Independence Ave SW, Washington, D.C.

        Viện bảo tàng hàng không và vũ trụ quốc gia ( National Air and Space museum) là một trong hệ thống các bảo tàng danh tiếng của Viện Smithsonian, là tổ hợp bảo tàng , giáo dục và nghiên cứu lớn nhất thế giới của Hoa Kỳ, tọa lạc trên đại lộ Độc lập (Independence Ave) thủ đô Washington, D.C., Hoa Kỳ. Từ đồi Capitol đi đến đài tưởng niệm Washington (Washington monument) ta gặp lần lượt các viện bảo tàng, nhà lưu niệm…Đài tiếng nói Hoa kỳ, Bộ Giáo dục quốc gia….Thật là thời gian một ngày không thể nào đi khắp hết được.

        Ngày lễ Phục sinh 2018, nhân cuối tuần, chúng tôi phải đợi đến 10: AM viện bảo tàng mới mở cửa. Du khách xếp hàng vào bằng 2 lối đi: Có “bag” và “No bag”…vì phải đi qua máy soi an ninh. Ở Mỹ an ninh rất cẩn trọng, cứ đến văn phòng chính phủ nào cũng qua hệ thống bảo an như vậy, tuy hơi phiền một chút nhưng trả lại là cảm giác yên tâm khi đi đến nơi công cộng. Vào thăm 2 tầng của tòa nhà nhìn bề ngoài tuy nhỏ, nhưng bên trong là hệ thống trưng bày đồ sộ của ngành hàng không và vũ trụ Hoa kỳ. Nổi bật nhất là kích thước thật mô phỏng con tàu đổ bộ Appolo 11 đưa Louis Amstrong đặt bước chân đầu tiên của nhân loại lên mặt trăng. Du khách lại được xem mô hình tàu vũ trụ Gemini, tên lửa đẩy, tàu con thoi…Đặt biệt nhất là những thước phim tư liệu quý giá ghi lại chuyến đi lên mặt trăng từ những năm 70 của thế kỷ trước. Chung quanh trần nhà là các pano chiếu liên tục hình ảnh không gian vũ trụ mà bằng trí tuệ siêu việt của mình, con người đã vươn xa ra ngoài hành tinh mà chúng ta đang sống. Nhìn những cỗ máy vi diệu của hệ thống tên lửa, của các tua bin phản lực khổng lồ của ngành hàng không Hoa Kỳ, từ những mẫu cánh quạt máy bay được gia công bằng gỗ rất tinh xảo…Lòng tôi tự hỏi: Sao con người ta có thể làm ra những điều kỳ diệu đến như vậy? Một đất nước đề cao năng lực và sự sáng tạo, thành quả của trí tệ con người, tin vào khoa học và thực tiễn…chứ không lấy thần thánh niềm tin mù quáng để nô dịch con người…Hỏi sao đất nước không vươn lên hàng đầu thế giới về mọi mặt?

            Từ trên tầng hai, bạn sẽ được ngắm rất nhiều mẫu máy bay qua các thời kỳ phát triển. Từ những chiếc máy bay cánh quạt đến những phản lực cơ hiện đại và tối tân…Có thể chui vào xem bên trong khoang lái hay khoang hành khách của những chiếc máy bay đó. Các em nhỏ thì tha hồ chơi trò chơi điều khiển máy bay, tàu lượn, phi thuyền…có thưởng. Rồi văn phòng giới thiệu của các hãng hàng không và máy bay nổi tiếng, bạn có thể tìm hiểu thông tin mọi điều với sự hướng dẫn tận tình của đội ngũ nhân viên. Ôi! Người ta làm quảng cáo đấy, nhưng sao mà nó mềm mỏng và linh hoạt biết bao? Không xô bồ, không áp đặt và coi khách hàng là trên hết.

Bước chân ra khỏi bảo tàng viện, lòng mình bỗng thấy nhẹ nhàng, tự trả lời được câu hỏi : Vì sao con người có thể đạt được những thành tựu lớn lao như vậy? Và thật đáng tiếc cho những bạn trẻ nào đang khát khao chinh phục không gian sao không một lần đến đây để chiêm nghiệm và nuôi hoài bão, ước mơ cho tương lai?

            Bước chân mình đau mỏi vì đi bộ dọc tuyến National Mall là quảng trường công viên rất lớn từng chứng kiến hàng vạn người đến xem các vị tổng thống Hoa Kỳ như B. Obama, D. Trump tuyên thệ nhậm chức. Trời trong xanh và nắng đẹp trong tiết Xuân của mùa Hội hoa Anh Đào (Cherry Blossoms) của thành phố thủ đô Washington, D.C. Hàng vạn người từ khắp liên bang và khắp thế giới đổ về nô nức trong ngày Thứ Bảy cuối tuần, hàng đoàn xe bus của các hang lữ hành, những chiếc xe bus mui trần 2 tầng trên các đại lộ…. Trẻ con và cả người lớn tranh nhau thả diều, phơi nắng, đạp xe…nhưng tuyệt nhiên không hề có một cọng rác nào. Cứ cách 20 mét có 2 thùng rác: một thùng rác thải và một thùng rác tái chế (Recycle), nếu bạn quên xả rác ngoài thì lập tức có người khác nhặt thay cho bạn để vào nơi đúng chỗ.

             Quả là một ngày đáng nhớ với nhiều cảm nghĩ ./.

VỀ MIỀN ĐẤT MỚI!

           Rochester là một thành phố ở hạt Monroe, New York, phía nam của Hồ Ontario ở Hoa Kỳ. Khu vực đô thị Rochester là nền kinh tế lớn thứ hai trong Tiểu bang New York theo Cơ quan Thuế vụ Hoa Kỳ, sau thành phố New York. Được biết đến như Trung tâm Hình ảnh Thế giới, nó cũng từng được biết đến như là Thành phố Bột mì, và gần đây nhất là Thành phố Hoa. Đây là quận hạt của Quận Monroe.

Dân số của thành phố Rochester theo cuộc điều tra dân số năm 2010 là 210.565, khiến nó trở thành thành phố đông dân thứ ba của New York sau thành phố New York và Buffalo. Khu vực Đại Rochester (Greater Rochester), theo điều tra dân số năm 2010, có dân số 1.054.323 người, cho thấy sự tăng trưởng từ ước tính vào ngày 1 tháng 7 năm 2009. Đây là trung tâm của Khu đô thị lớn hơn bao gồm và mở rộng ra ngoài Quận Monroe và bao gồm Quận Genesee, Hạt Livingston, Hạt Ontario, Hạt Orleans và Hạt Wayne. Khu vực này, là một phần của vùng Tây New York, có dân số 1.037.831 người vào thời điểm điều tra năm 2000. Kể từ ngày 1 tháng 4 năm 2010, cuộc Tổng điều tra năm 2010 chỉ ra rằng dân số này đã tăng lên 1.054.322.

            Rochester được xếp hạng là "thành phố dễ sống  nhất" thứ sáu trong số 379 khu đô thị của Hoa Kỳ trong ấn bản lần thứ 25 (2007) của Xếp hạng Xếp hạng của Địa điểm. Khu vực Rochester cũng nhận được bảng xếp hạng hàng đầu về chất lượng sống chung trong số các thành phố lớn của Hoa Kỳ với số dân trên 1 triệu người trong một nghiên cứu năm 2007 của tạp chí Quản lý Mở rộng. Trong cùng một nghiên cứu, quản lý mở rộng đánh giá các trường công lập của khu vực là tốt nhất thứ sáu trên toàn quốc. Trong năm 2010, tạp chí Forbes đánh giá Rochester là nơi tốt nhất để nâng cao chất lượng cuộc sống gia đình.

        Các ngành công nghiệp chính: Quận Monroe là nhà của một số doanh nghiệp quốc tế, bao gồm Eastman Kodak, Bausch & Lomb, Paychex và Pictometry International, tất cả đều làm trụ sở chính của Monroe County. Xerox, trong khi không còn đặt trụ sở tại Rochester, có văn phòng chính và cơ sở sản xuất tại Quận Monroe.

Do sự phổ biến của hình ảnh và khoa học quang học trong ngành công nghiệp và các trường đại học, Rochester được biết đến như là thủ đô của thế giới hình ảnh. Quận Monroe cũng là nơi có các doanh nghiệp khu vực như Wegmans, Roberts Communications, Inc., PAETEC Holding Corp., và nhãn hiệu thời trang lớn Hickey Freeman.

        Giáo dục: Quận có 9 trường cao đẳng và đại học: Cao đẳng Bryant & Stratton, Colgate Rochester Croix Divinity School, Học viện Everest, Trường cao đẳng cộng đồng Monroe (MCC), Cao đẳng Nazareth, Trường Roberts Wesleyan, Viện Công nghệ Rochester (IT), Trường Thần học St. Bernard và Bộ , Đại học St. John Fisher, Đại học Bang New York ở Brockport, Đại học Rochester. Ngoài ra, bốn trường đại học còn có các trường học vệ tinh tại Quận Monroe: Trường Đại học Công nghiệp Cornell và Quan hệ Lao động, Trường cao đẳng Empire State, Phòng Vật lý trị liệu và Đại học Medaille của Ithaca College.

        Đất đai: Ngày nay, Quận Monroe bao gồm 19 thị xã, 10 ngôi làng và thành phố Rochester, thành phố lớn thứ ba trong tiểu bang.

    Tôi đến ROC một chiều Thu tháng 10/2017. Ấn tượng đầu tiên là thành phố rộng lớn nhưng hơi có vẻ êm ả. Đường sá tuy không to lớn nhưng khá khang trang và sạch sẽ. Ít có đường giao nhau mà không có cầu vượt. Đón tôi có 2 xe của các cậu em vợ, xe chạy nhanh và êm ả. Thành phố ở khu ngoai ô từ sân bay về nhà không có nhiều cao ốc. Những tòa nhà 1 tầng to và rộng mênh mông. Nhiều, rất nhiều mảng rừng, cây rất nhiều, rất nhiều biển báo có thể gặp nai (Deer) chạy ngang đường...Nhưng mọi sự khám phá về miền đất mới của tôi chắc không dừng lại đó. Có thể một mùa Đông khắc nghiệt hay một mùa Hè mát mẻ, hay cuộc sống đa chiều với nhiều trăn trở chắc còn đợi chúng tôi ở phía trước. Thôi! hãy tận hưởng cảm giác tò mò với miền đất mới cái đã...

                                          TNT56, New York, cuối tháng 10/2017

MIỀN ĐẤT MỚI

          Rochester là một thành phố ở hạt Monroe, New York, phía nam của Hồ Ontario ở Hoa Kỳ. Khu vực đô thị Rochester là nền kinh tế lớn thứ hai trong Tiểu bang New York theo Cơ quan Thuế vụ Hoa Kỳ, sau thành phố New York. Được biết đến như Trung tâm Hình ảnh Thế giới, nó cũng từng được biết đến như là Thành phố Bột mì, và gần đây nhất là Thành phố Hoa. Đây là quận hạt của Quận Monroe.

Dân số của thành phố Rochester theo cuộc điều tra dân số năm 2010 là 210.565, khiến nó trở thành thành phố đông dân thứ ba của New York sau thành phố New York và Buffalo. Khu vực Đại Rochester (Greater Rochester), theo điều tra dân số năm 2010, có dân số 1.054.323 người, cho thấy sự tăng trưởng từ ước tính vào ngày 1 tháng 7 năm 2009. Đây là trung tâm của Khu đô thị lớn hơn bao gồm và mở rộng ra ngoài Quận Monroe và bao gồm Quận Genesee, Hạt Livingston, Hạt Ontario, Hạt Orleans và Hạt Wayne. Khu vực này, là một phần của vùng Tây New York, có dân số 1.037.831 người vào thời điểm điều tra năm 2000. Kể từ ngày 1 tháng 4 năm 2010, cuộc Tổng điều tra năm 2010 chỉ ra rằng dân số này đã tăng lên 1.054.322.

            Rochester được xếp hạng là "thành phố dễ sống  nhất" thứ sáu trong số 379 khu đô thị của Hoa Kỳ trong ấn bản lần thứ 25 (2007) của Xếp hạng Xếp hạng của Địa điểm. Khu vực Rochester cũng nhận được bảng xếp hạng hàng đầu về chất lượng sống chung trong số các thành phố lớn của Hoa Kỳ với số dân trên 1 triệu người trong một nghiên cứu năm 2007 của tạp chí Quản lý Mở rộng. Trong cùng một nghiên cứu, quản lý mở rộng đánh giá các trường công lập của khu vực là tốt nhất thứ sáu trên toàn quốc. Trong năm 2010, tạp chí Forbes đánh giá Rochester là nơi tốt nhất để nâng cao chất lượng cuộc sống gia đình.

       Kinh tế: Quận Monroe là nhà của một số doanh nghiệp quốc tế, bao gồm Eastman Kodak, Bausch & Lomb, Paychex và Pictometry International, tất cả đều làm trụ sở chính của Monroe County. Xerox, trong khi không còn đặt trụ sở tại Rochester, có văn phòng chính và cơ sở sản xuất tại Quận Monroe.

Do sự phổ biến của hình ảnh và khoa học quang học trong ngành công nghiệp và các trường đại học, Rochester được biết đến như là thủ đô của thế giới hình ảnh. Quận Monroe cũng là nơi có các doanh nghiệp khu vực như Wegmans, Roberts Communications, Inc., PAETEC Holding Corp., và nhãn hiệu thời trang lớn Hickey Freeman.

Giáo dục: Quận có 9 trường cao đẳng và đại học: Cao đẳng Bryant & Stratton, Colgate Rochester Croix Divinity School, Học viện Everest, Trường cao đẳng cộng đồng Monroe (MCC), Cao đẳng Nazareth, Trường Roberts Wesleyan, Viện Công nghệ Rochester (IT), Trường Thần học St. Bernard và Bộ , Đại học St. John Fisher, Đại học Bang New York ở Brockport, Đại học Rochester. Ngoài ra, bốn trường đại học còn có các trường học vệ tinh tại Quận Monroe: Trường Đại học Công nghiệp Cornell và Quan hệ Lao động, Trường cao đẳng Empire State, Phòng Vật lý trị liệu và Đại học Medaille của Ithaca College.

Đất đai: Ngày nay, Quận Monroe bao gồm 19 thị xã, 10 ngôi làng và thành phố Rochester, thành phố lớn thứ ba trong tiểu bang.

MỘT THỜI ĐÁNG NHỚ! GIÁO VIÊN MIỀN XUÔI ĐI DẠY HỌC MIỀN NÚI

         Hễ đến ngày Hiến Chương Nhà Giáo hằng năm 20-11, chắc không phải là chỉ mình tôi, mà còn biết bao thầy cô giáo đều cảm thấy nôn nao…Dù sao mình cũng có một “Day” để nhớ; để xã hội tôn vinh mình. Ồ là ngày “Teacher’s Day”, Ngày “Hiến chương Nhà giáo” hay ngày “Nhà giáo Việt Nam” gì.. đi nữa cũng chỉ có thể là một ngày vui, để con người ta có chút thời gian chững lại, vinh danh những người “đưa đò” cho những chuyến đò tri thức của bao thế hệ học sinh…

         Hơn 38 năm qua, mình theo nghiệp giáo viên , trong 3 môi trường dạy học: Thanh niên dân tộc nội trú, Cấp 3 Kon Tum hay Hướng nghiệp dạy nghề, nay là Giáo dục nghề nghiệp .. mình đã có biết bao kỷ niệm vui buồn trong ngày 20-11. Có lẽ trong đoạn đường đời làm thầy giáo dài đằng đẵng đó, ở môi trường nào cũng có những dư vị riêng không lẫn vào nhau. Nhưng kỷ niệm êm đềm nhất vẫn là những tháng ngày dạy học ở phố Thị Kon Tum. Trong hoàn cảnh người giáo viên còn sức trẻ, ở tập thể nội trú, không vướng bận “thê nhi”, không có “Cơ chế thị trường” làm tha hóa người thầy….Đó là một đoạn đường mà không dễ gì người giáo viên nào có được. Mười năm ở phố núi hoang sơ, xơ xác sau những tháng năm biến động lịch sử. Một thị xã ở chốn đèo heo hút gió, xưa là nơi lưu đày của công chức cũ; nay vẫn còn hằn trên lưng những dấu vết của tang thương, của chiến tranh hủy diệt. Nay đang từng bước hồi sinh nhưng kìm hãm lất lây qua những chặng đường khó khăn của chiến tranh biên giới, của trì trệ thời bao cấp những năm 80 của thế kỷ trước.

          Rời khỏi mái trường Đại Học Sư Phạm, với cái quyết định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục “Điều động giáo viên miền xuôi lên công tác ở miền núi tỉnh Gia Lai - Kon Tum”, lòng chúng tôi bỗng hụt hẫng, thấy bâng khuâng, mơ hồ về nơi cao nguyên vô định...Chặng đường chúng tôi đi nhận công tác phải đi đường vòng từ Huế vào Quy Nhơn, rồi qua Ngã ba “Bà Di” lên An Khê, Pleiku, rồi mới đến Kon Tum. Đoạn đường ngót 700 km ấy chỉ có những chiếc xe ca chất đầy gạo, cá khô, lèn chặt hành khách như những con mắm chuồn, mắm nục từ Bình Định, Quảng Ngãi…lên phố núi, mà có khi người thầy “hành khách” đó phải lặng lẽ chui xuống gầm mấy bao gạo, giỏ mắm… để mà được đi, được đến với những cô cậu học trò đang mong ngóng người thầy từ đất cố đô! Khi ngồi trên xe, ngoài cái ba lô và chiếc áo khoát quân đội “Field Jacket”, dăm ba quyển sách…hành trang chẳng có gì ngoài tấm chân tình sáng trong của nghề “Giáo chức” mà nhiều bạn gọi đùa là “Dứt cháo” đó mà. Đường thì dài, lại phải đổi nhiều tuyến xe. Có khi là chuyến xe đò thời thuộc Pháp cổ lỗ sĩ như “Renault”, có động cơ chạy bằng…than củi! Để thay thế xăng rất hiếm và đắt, ngành ô tô của chúng ta đã có sáng kiến dùng…than củi chưng trong 1 cái bình thép cao cỡ bình ga lớn, đèo phía sau chiếc xe. Khí CO tạo ra trong cái bình chứa than khi tác động với khí trời đó được dẫn lên động cơ để chạy xe... Có khi hành khách vì xe đông phải đeo bám phía cửa sau xe, về đến bến, áo quần, thân thể được nhuộm than đen kịt như ông “Ô bà má” bây giờ…Trên một chuyến xe như thế từ Bình Định về Đà Nẵng, mãi đu bám xe đò, thầy giáo tui đành bỏ quên luôn cái cặp hồ sơ cá nhân về Huế nhận bằng Đại Học để làm hồ sơ chuyển về đồng bằng. 

    Kết quả là phải nán thêm 5 năm nữa cho chẵn 10 năm ở phố núi. Tuy vậy, nhưng trên những chuyến xe đó, ghi dấu không biết là bao nhiêu mối tình thơ: Nhiều đôi bạn giáo viên trở thành gá nghĩa trăm năm trên những chuyến xe đáng nhớ đó. Có dạo trên một chuyến xe từ Bình Định ra Đà Nẵng, bạn Hùng dạy Toán ốm nhom cùng đi xe với mình bị đau bụng quằn quại. Một tay níu chặt lấy mình kêu cứu...Thế rồi trên chuyến xe đó, 1 anh chàng có lẽ là người buôn trầm, không phân vân gì, rút ngay trong túi ra 1 thỏi Kỳ nam, lấy móng tay rứt 1 tý, bảo mình bỏ vào mồm bạn. Kỳ lạ thay, cơn đau đột ngột biến mất. Nay mới biết cục kỳ nam đó nay trị giá hàng chục tỷ đồng, nhưng trong lúc hoạn nạn, người bạn đồng hành không ngần ngại gì, đưa ra cứu lấy 1 chàng giáo viên...

           Đến năm 1987 1988…Sau khi có một thời gian làm tổ trưởng, làm công tác Thanh niên, tôi mới quyết tâm nhận thêm việc làm giáo viên chủ nhiệm 1 lớp 10 chọn toàn học sinh giỏi Toán từ các trường Cấp 2 LTT, TL lên học cấp 3. Đó là lớp 10A năm 87-88…Sau này là 12 A năm 89-90 do thầy Đôn làm giáo viên chủ nhiệm. Lớp học này là lớp đặc biệt là vì đây là lớp cuối cùng trong đời đi dạy ở Phổ Thông mình làm giáo viên chủ nhiệm. Vì sau này 28 năm mình chuyển sang dạy nghề ngắn hạn cho học sinh phổ thông mà thội. Lớp 10A này là lớp mình rất kỳ vọng và muốn xây dựng thành một tập thể lớp tiêu biểu nhất lúc đó. Nhưng cũng chỉ được 1 năm rồi cũng chia tay. Cuộc sống xoay vần, vì hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn, mình quyết định chuyển vùng về Bình Trị Thiên để củng cố kinh tế gia đình… Tuy thời gian rất ngắn chỉ mấy tháng thôi, nhưng đa số những khuôn mặt thân thương của lớp mình vẫn còn nhớ như in. Lớp này tuy nhiều học sinh học giỏi nhưng cũng nhiều “siêu quậy” không có lớp nào bằng..Có khi chuồn đi picnic ½ lớp…Tuy nghịch ngợm, nhưng học giỏi, và nhất là tình cảm thầy trò luôn ấm áp. Ở nội trú, có khi thầy nhờ trò đi chợ, thầy trò cùng nấu ăn…Với 1 cái bếp điện mini thầy tự chế từ cuộn may-xo đặt trên 2 cục gạch được ghè đẽo thành bếp, hay cái bếp củi là trái phượng khô đun trên 3 ông táo đá, nhưng vô tư và hồn nhiên như cuộc đời học sinh nội trú….Và trong mỗi buổi chiều tà, khi trong lòng ruột gan cũng là đà, thầy trò lúi húi nấu cơm, hũ hết gạo thì trò Lộc Đào chạy vội đi kiếm mấy ổ bánh mỳ, vài quả trứng vịt…đơn giản mà vui. Lộc ơi! Sau này qua Úc chhau, với những bôn ba đời thường, thầy rất vui vì em vẫn nhớ những kỷ niệm đó.. Và 20 năm sau, khi đã không còn dạy học ở trường THPT, cuộc sống người giáo viên dạy nghề tưởng như lắng đi trong công việc mới thì nhân hội ngộ lớp A khóa 1990-2010; mình lại được mời về thăm lại trường xưa, gặp lại lớp cũ và bao nhiêu thầy cô một thuở. Thầy Đôn từ giáo viên phó chủ nhiệm sau là giáo viên chủ nhiệm 2 năm 11 và 12. Nhiều thầy cô đồng liêu nay đã là Hiệu trưởng, Giám đốc, phó giám đốc Sở…nhưng vẫn dành cho mình những tình cảm thân thương ấm cúng như thuở nào..Cảm ơn đời, mỗi sáng ngày 20/11 thức dậy; thấy ngập tràn những cảm xúc dâng trào.

(Viết để tặng MiLo B. Nghi- Chúc mọi người ngày 20-11 ấm áp. Thân thương – TNT) 

Câu chuyện khó tin về tuyến đường sắt răng cưa Tháp Chàm – Đà Lạt

Do địa hình phức tạp, người Pháp đã phải cần đến 25 năm để xây dựng tuyến đường sắt răng cưa đặc biệt từ Phan Rang lên đến Đà Lạt, tiêu tốn mất 200 triệu đồng Franc Pháp. Thế nhưng sau năm 1954, tuyến đường sắt răng cưa độc đáo này nhiều lần đã là mục tiêu tấn công của MTDTGP. Việt Cộng đã đặt mìn tự nổ khi tàu chạy ngang qua chừng tám lần. Qua phá hoại, một chiếc đầu tàu đã trật đường ray, trong một lần khác, mìn nổ đã tạo ra một hố to cho tới mức đầu tàu đã sụp vào trong hố đó và không chạy được nữa.

Năm 1967, một nhóm bốn người có vũ trang chận đoàn tàu chở hàng lại trên đoạn Da Tho (Le Bosquet) và Cầu Đất (Entrerays). Nhóm điều hành đầu tàu bốn người bị bắt mang vào khu rừng gần đó. Tại lần này, tổ lái tàu chỉ bị hỏi cung. Hai tuần sau đó, cũng chiếc đầu tàu đó và cũng cùng tổ lái tàu đó đã bị cũng nhóm bốn người đó chặn lại ở giữa tuyến Cà Bơ (K’Beu) và Ei Gió (Bellevue). Lần này tổ lái cũng phải rời khỏi đoàn tàu và phải cung cấp thông tin bằng cách nào có thể phá hủy đầu tàu một cách hiệu quả nhất. Ý tưởng đầu tiên của nhóm du kích là muốn cho nổ ở nơi đốt lò. Nhưng người lái tàu đã có thể giải thích cho họ hiểu rằng cho nổ lò hơi trong lúc không có thời gian kịp chạy ra đến một khoảng cách an toàn là một hành động tự sát. Người lái tàu đề nghị cho nổ những thùng dầu được gắn thêm trên tàu, nhưng lại đánh lừa bốn người du kích bằng cách chỉ vào một thùng đựng nước. Do vậy, sau vụ nổ và sau khi nhóm du kích đó rút đi, người lái tàu với máy liên lạc vô tuyến đã có thể gọi một đầu máy khác cộng với quân đội VNCH tháp tùng bảo vệ đi đến nơi mà mang chiếc đầu tàu hư hỏng nhẹ này về đến Đà Lạt.

Bản đồ đường sắt Đà Lạt – Sông Pha

Sau sáu tháng sửa chữa, một tổ lái khác đã lái đoàn tàu từ Đà Lạt về Sông Pha và lần này thì đầu máy 40-302 đã chạy trên một quả mìn có sức nổ mạnh cho tới mức lò hơi của đầu máy đã nổ tung. Ba thợ đốt lò Hữu, Bích và Ngọc bị phỏng nặng và chết ngay tại chỗ. Người lái tàu tên An bị sức nổ hất văng lên một cành cây. Ông thoát chết, “chỉ” bị gãy tay.

Đầu tàu 40-302 bị phá hủy hoàn toàn, sau đó được kéo về Cầu Đất. Tuyến đường sắt răng cưa độc đáo ngưng hoạt động sau đó.

Đầu máy xe lửa răng cưa trên đường trở về lại Thụy Sĩ

Sau năm 1975, trong lúc thiếu vật liệu để tái xây dựng đường sắt Thống Nhất, đường ray đặc biệt của tuyến đường sắt răng cưa cũng bị tháo dỡ nhằm lấy vật liệu mặc dù không phù hợp. Được chế tạo đặc biệt cho các yêu cầu cao của đường sắt leo núi, ngay từ bu lông đến đai ốc cũng đã khác với vật liệu thông thường rồi. Sau đó chúng bị trộm cắp và mang đi bán sắt vụn.

Đầu máy xe lửa sau khi được phục hồi

Rồi đến năm 1990, toàn bộ các đầu máy xe lửa răng cưa hay những gì còn sót lại từ chúng được bán phế liệu về cho Thụy Sĩ (là nước đã sản xuất ra các đầu máy này), chấm dứt mọi hy vọng mỏng manh tái thiết tuyến đường sắt vốn là một kỳ công kỹ thuật độc đáo của người Pháp để lại. Hai chiếc đầu tàu sau đó đã được người Thụy Sĩ phục hồi và bây giờ vẫn hoạt động đều đặn trên tuyến đường sắt răng cưa leo núi tại Thụy Sĩ (Furka-Bergstrecke).

Tấn bi kịch về công trình kỹ thuật độc đáo của người Pháp ở Việt Nam này là điển hình cho sự phá hoại miền Nam vì ngu dốt và thiển cận!

Theo Phan Ba's blog

Ps: Việt Nam đặt hàng công ty SLM Winterthur Thụy Sĩ để mua đầu máy đặc biệt HG 4/4. Loại đầu kéo hơi nước HG 4/4 này chỉ dùng ở VN. Loại đầu máy này với 4 trục bánh vận hành đồng bộ là kiểu đầu kéo đặc biệt chế tạo riêng cho tuyến đường sắt Tháp Chàm – Đà Lạt nhằm đáp ứng cho tàu lưu thông trên vùng có độ dốc trên 12%.
Năm 1990 các đầu máy quý hiếm bị bán rẻ cho Thụy Sỹ.